Dostępność transportu publicznego w Paryżu

Pięć środków transportu działa pod parasolem Île-de-France Mobilités: metro (RATP), RER (RATP i SNCF), autobus (RATP i operatorzy partnerscy), tramwaj (RATP) oraz podmiejska kolej Transilien (SNCF). Ta sama bezstykowa karta Navigo Easy działa we wszystkich pięciu. Dostępność bez stopni jest spójna w autobusach i tramwajach, częściowa w RER i Transilien, a w historycznych liniach metra niemal nieobecna.

Jeśli planowany jest dzień dostępny dla osób poruszających się na wózkach, warto ułożyć trasę wokół autobusów i tramwajów, z Linią 14 jako kręgosłupem przejazdu przez miasto. Metro najlepiej zostawić na przejazdy, które dokładnie pokrywają się ze stacjami Linii 14, albo tam, gdzie konkretna dostępna stacja na innej linii pasuje do trasy. RER przydaje się na dłuższe przejazdy na lotniska, do La Défense i do Wersalu, ale tylko wtedy, gdy potwierdzony jest status windy na stacji docelowej.

Mapa dostępności RATP (dostępna z oficjalnej strony RATP) jest wiarygodnym źródłem dla statusu poszczególnych stacji. Pokazuje też bieżące awarie wind, które zdarzają się często, w danej chwili kilka stacji oznaczonych jako dostępne będzie mieć windę wyłączoną z użytku. Przed wyjściem z hotelu warto zaplanować trasę awaryjną.

Linia 14 to jedyna w pełni bez stopni linia metra w Paryżu i stanowi podstawę każdego dnia przejazdów przez miasto. Każda stacja ma windy z ulicy do hali i z hali na oba perony. Drzwi przy krawędzi peronu zamykają różnicę poziomu między peronem a pociągiem, więc wejście odbywa się na poziomie bez pomocy pracowników. Pociągi kursują co 90 sekund w szczycie i co 2 do 4 minut poza szczytem.

Linia została przedłużona w 2020 r. do Mairie de Saint-Ouen, w 2024 r. do Saint-Denis Pleyel na północy i do Aéroport d'Orly na południu.

Obecnie prowadzi przez Saint-Denis Pleyel, Mairie de Saint-Ouen, Saint-Lazare (przesiadka na RER E oraz linie 3, 12, 13), Madeleine, Pyramides (Luwr), Châtelet (przesiadka na RER A, B, D i linie 1, 4, 7, 11), Gare de Lyon (przesiadka na RER A i stację kolei dużych prędkości), Bercy, Cour Saint-Émilion, Bibliothèque François Mitterrand, Olympiades i dalej do Aéroport d'Orly.

Warto zaplanować jak największą część dnia właśnie na Linii 14, ponieważ usuwa ona dylemat między wózkiem a schodami. Z Pyramides można dojść pieszo do Luwru i Tuileries, z Châtelet do Marais i na Wyspę Cité, a z Gare de Lyon połączyć się z RER A w kierunku La Défense albo południowo-wschodniego Paryża.

Linie 1 do 13 są w dużej mierze niedostępne bez stopni. Metro budowano od 1900 r., a perony były osiągalne wyłącznie schodami, więc pełna modernizacja wind w całej sieci nie jest planowana w najbliższym czasie. Nieliczne dostępne stacje skupiają się przy przedłużeniach linii ukończonych od 1990 r., gdzie obowiązywały już nowoczesne przepisy dostępności. Pełna lista jest publikowana stacja po stacji na mapie dostępności RATP, a liczba takich stacji wynosi około 30 z 304.

Ważniejsze dostępne przystanki na starszych liniach: Linia 1 w La Défense i Château de Vincennes, czyli na wschodnim końcu linii. Linia 4 w Saint-Denis Université, Mairie de Saint-Ouen, Mairie de Montrouge i Bagneux-Lucie Aubrac. Linia 11, po przedłużeniu z 2024 r., na wszystkich nowych stacjach od Rosny-Bois-Perrier. Linia 12 w Front Populaire i Mairie d'Aubervilliers. Linia 13 w Saint-Denis Université.

Nawet na stacjach oznaczonych jako dostępne dostępność może dotyczyć tylko jednego kierunku albo jednego wejścia. Różnica poziomu między peronem a pociągiem wynosi zwykle 8 do 12 cm na starszych liniach, a pomoc pracowników przez Accès Plus obejmuje rozłożenie przenośnej rampy tam, gdzie jest potrzebna. Jeśli cel podróży leży na linii i stacji, która nie jest oznaczona jako bez stopni, nie należy próbować jechać metrem. Lepiej wybrać autobus, tramwaj, dostępne taksówki albo przesiąść się na Linię 14.

Sieć autobusowa RATP to najbardziej niezawodny dostępny środek transportu w Paryżu. Każdy autobus ma niską podłogę i wysuwaną rampę przy przednich drzwiach, rozkładaną przez kierowcę na prośbę. Miejsce dla wózka znajduje się bezpośrednio za kierowcą, obok jest rozkładane siedzenie, a na ścianie przycisk alarmowy. Autobusy przyklękają, czyli obniżają przednie zawieszenie, na każdym przystanku w centrum Paryża, więc kąt najazdu rampy jest łagodny.

Przydatne bez stopni linie autobusowe dla turystów, część pierwsza: 24 (Saint-Lazare do Bercy przez Concorde, Tuileries, Luwr, Châtelet); 27 (Saint-Lazare do Porte de Choisy przez Opéra, Châtelet, Wyspę Cité); 38 (Porte d'Orléans do Gare du Nord przez Châtelet); 42 (Gare du Nord do Trocadéro przez Saint-Lazare i Wieżę Eiffla); 63 (Porte de la Muette do Gare de Lyon przez Saint-Germain i Dzielnicę Łacińską).

Część druga: 69 (Champ de Mars do Père Lachaise przez Luwr i Marais); 72 (Hôtel de Ville do Pont de Saint-Cloud, trasa wzdłuż brzegu rzeki obok Wieży Eiffla); 80 (Mairie du 18e do Porte de Versailles przez Pigalle, Saint-Lazare i Invalides); 87 (Champ de Mars do Porte de Reuilly przez Bastille, wzdłuż brzegu rzeki); 96 (Montparnasse do Porte des Lilas przez Marais).

Przystanki autobusowe zwykle znajdują się w odległości do 200 metrów od głównych atrakcji. Częstotliwość kursowania wynosi od 4 do 8 minut w ciągu dnia na większości centralnych linii. Autobusy przestają kursować mniej więcej między 00:30 a 05:00, nocna sieć autobusów Noctilien jest też w pełni dostępna, ale trasy są nieliczne.

Sieć tramwajowa ma 13 linii, wszystkie bez stopni, z wejściem na poziomie peronu na każdym przystanku. Przystanki tramwajowe mają podwyższone platformy wyrównane z podłogą tramwaju. Każdy pojazd ma kilka miejsc dla wózków, siedzenia priorytetowe i przyciski alarmowe. Częstotliwość kursowania wynosi od 4 do 8 minut w ciągu dnia. Tramwaje są ciche, płynne i najbardziej przewidywalne dla osób poruszających się na wózkach.

Tramwaje obsługują głównie obrzeża miasta i przedmieścia wewnętrzne, a nie historyczne centrum. Linie przydatne dla turystów to T2, biegnąca wzdłuż Sekwany od Porte de Versailles do La Défense, z przystankami przy Issy-Val de Seine na krótkie przejazdy, T3a i T3b, czyli południowy i północny pierścień tramwajowy wokół wewnętrznych bulwarów, T7, z Villejuif do Athis-Mons, przydatna do połączenia z Orly, oraz T1, z Saint-Denis do Noisy-le-Sec.

Tramwaje częściej przecinają przedmieścia niż centrum Paryża. W większości dni turystycznych tramwaj będzie potrzebny do przesiadek, na przykład T7, aby dojechać do Orly, albo T3a, aby dostać się do Cité Universitaire, a nie do zwiedzania miasta wzdłuż trasy.

RER (Réseau Express Régional) to podmiejski kręgosłup kolejowy, szybszy niż metro w obrębie miasta i jedyna praktyczna opcja dojazdu na lotniska, do La Défense, Wersalu i Disneyland Paris. Funkcjonują pięć linii: A, B, C, D, E. Dostępność zależy od stacji i przed podróżą trzeba sprawdzić oba końce trasy.

RER A to dla turystów najbardziej użyteczna linia i najbardziej dostępna w centrum Paryża: La Défense (bez stopni), Charles de Gaulle-Étoile (bez stopni), Auber (bez stopni), Châtelet-les-Halles (bez stopni, z windami), Gare de Lyon (bez stopni), Nation (bez stopni). RER B obsługuje lotnisko CDG (bez stopni na stacji lotniskowej) oraz Saint-Michel-Notre-Dame (bez stopni); pozostałe stacje różnią się między sobą.

RER C to najlepsza linia do atrakcji turystycznych na Lewym Brzegu: Champ de Mars-Tour Eiffel (bez stopni), Musée d'Orsay (bez stopni, z windą), Saint-Michel-Notre-Dame (bez stopni), Bibliothèque François Mitterrand (bez stopni, także przystanek Linii 14). Przedłużenie RER C do Versailles Château jest bez stopni na obu końcach. RER D i E mają słabszy zasięg bez stopni i są mniej istotne turystycznie, dlatego warto sprawdzić mapę.

Trzeba uważać na różnicę poziomu między peronem a pociągiem w RER. Na starszych stacjach może wynosić nawet 15 cm. Warto zarezerwować przez Accès Plus pomoc pracowników z przenośną rampą na obu końcach, rezerwacja jest bezpłatna, a pracownicy są niezawodni, jeśli dostaną 24-godzinne wyprzedzenie.

Autobus: należy poczekać na oznaczonym przystanku, zasygnalizować kierowcy, gdy autobus się zbliża, podnosząc rękę albo nawiązując kontakt wzrokowy, a kierowca obniża pojazd i rozkłada rampę przy przednich drzwiach. Można wjechać, ustawić wózek w przestrzeni dla wózka za kierowcą i zablokować hamulce. Przycisk wezwania należy nacisnąć na ścianie, gdy chce się wysiąść, kierowca zatrzyma się, rozłoży rampę i wypuści pasażera.

Tramwaj: można wjechać dowolnymi drzwiami z peronu, wejście odbywa się na poziomie. Wózek należy ustawić w oznaczonej przestrzeni dla wózka i zablokować hamulce. Przycisk wezwania należy nacisnąć, gdy chce się wysiąść na swoim przystanku, drzwi są szerokie i otwierają się szybko.

Metro Line 14: można wjechać do stacji przez zespół wind, oznaczony od poziomu ulicy, przejść przez bramki i wjechać na peron. Drzwi przy krawędzi peronu są wyrównane z drzwiami pociągu, wejście odbywa się na poziomie i bez szczeliny. Inne dostępne stacje metra działają podobnie, ale między peronem a pociągiem jest niewielka różnica poziomu i warto zadzwonić do Accès Plus dzień wcześniej, aby pracownicy rozłożyli rampę.

RER: trzeba zarezerwować Accès Plus 24 godziny wcześniej. Pracownicy spotykają się przy wejściu na stację, towarzyszą pasażerowi do peronu, rozkładają przenośną rampę i spotykają się na stacji docelowej. Jeśli pracowników nie ma na peronie, należy znaleźć okienko z obsługą, a dyspozytor wezwie pomoc przez radio.

Obowiązują standardowe taryfy strefowe we wszystkich środkach transportu. Pojedynczy bilet t+ (używany w metrze, autobusach i tramwajach w strefach 1 do 2) kosztuje 2.15 EUR, a bezstykowa karta Navigo Easy kosztuje z góry 2 EUR i doładowuje się pojedynczymi biletami po 2.15 EUR każdy. Karty Navigo dzienne, tygodniowe i miesięczne dają nieograniczone przejazdy i są najtańszą opcją przy pobycie dłuższym niż dwa dni.

Dla odwiedzających nie ma automatycznej zniżki dla osób z niepełnosprawnością. Francuski program Solidarité Transport jest wyłącznie dla mieszkańców. Wyjątkiem jest bezpłatna pomoc pracowników Accès Plus dla każdej osoby poruszającej się na wózku, pod warunkiem wcześniejszego zgłoszenia. Posiadacze Carte Mobilité Inclusion (CMI) mogą kwalifikować się do obniżek taryf w niektórych strefach Île-de-France, natomiast odwiedzający z zagraniczną kartą niepełnosprawności nie otrzymują zniżki rezydenckiej.

Bilety można kupić w kasie na stacji z obsługą (większość centralnych stacji) albo w biletomatach z ekranem dotykowym. Ekrany biletomatów różnią się wysokością, a na wielu centralnych stacjach znajduje się niski, dostępny terminal. Na większości bramek metra i RER akceptowana jest płatność zbliżeniowa kartą kredytową albo smartfonem.

Accès Plus to bezpłatna usługa pomocy pracowników RATP dla każdej osoby o ograniczonej mobilności. Rezerwacja odbywa się przez stronę RATP, aplikację mobilną albo dedykowaną linię telefoniczną. Usługa działa w metrze, RER i podmiejskiej kolei Transilien. Rezerwacja obejmuje spotkanie na stacji wejściowej, rozłożenie rampy przy różnicy poziomu między peronem a pociągiem, pomoc przy przesiadkach oraz spotkanie na stacji wyjściowej.

Rezerwację trzeba zrobić co najmniej 24 godziny wcześniej. Należy podać plan podróży, czyli stację wejściową, stację wyjściową i przesiadki, oraz godzinę przyjazdu na stację wejściową. Pracownicy spotykają się w wyznaczonym punkcie, zwykle w kasie na stacji albo przy zespole wind przy wejściu.

Jeśli nie ma wcześniejszej rezerwacji, pomoc bez wcześniejszego zgłoszenia jest oferowana wtedy, gdy pozwalają na to możliwości personelu, ale nie jest gwarantowana. Najszybszym punktem zgłoszenia, jeśli nie da się znaleźć zespołu pomocy, jest kasa na stacji z obsługą w większej stacji.

Awarie wind są częste w paryskim metrze i RER. W każdej chwili kilka stacji oznaczonych jako dostępne ma windę wyłączoną z powodu konserwacji albo awarii. Przed wyjściem z hotelu warto zaplanować trasę awaryjną, jeśli winda na miejscu docelowym nie działa, czy da się przesiąść na autobus albo tramwaj ze stacji bez stopni na tej samej linii?

Mapa dostępności RATP pokazuje bieżące awarie wind. Aplikacja mobilna wysyła powiadomienia o awariach na zapisanych trasach. Jeśli awaria zostanie wykryta w dniu podróży, pracownicy w kasie na stacji mogą przeorganizować trasę i zadzwonić wcześniej na kolejną stację.

Najtrudniejsza przesiadka w centrum Paryża dla osób poruszających się na wózkach to Châtelet-les-Halles. Stacja jest ogromna, sieć wind jest dobra, ale nie niezawodna, a przejście między RER A, B, D i Linią 14 zajmuje od 5 do 10 minut jazdy na wózku. Warto doliczyć dodatkowy czas przy każdej podróży z przesiadką przez Châtelet.